
Năm khoản cấu thành chi phí
Điện năng bằng điện năng riêng (kWh/tấn) nhân giá điện. Phụ tùng bằng chi phí con lăn, vòng nghiền, túi lọc, vòng bi mỗi năm chia cho sản lượng. Nhân công bằng tiền lương ca chia cho tấn mỗi giờ. Khấu hao bằng vốn đầu tư chia số năm và sản lượng năm. Bảo trì bằng 2 - 3% vốn đầu tư mỗi năm.
Điện năng riêng không lấy từ catalogue mà tính từ công suất lắp đặt: công suất lắp đặt nhân hệ số tải 0,85 chia sản lượng. Một dây 250 kW ở 5 t/h cho ra 42,5 kWh/tấn, khác khá xa con số 30 kWh/tấn mà catalogue ghi.
| Khoản | Cách tính | USD/tấn |
|---|---|---|
| Điện | 42,5 kWh x 0,10 USD | 4,25 |
| Phụ tùng | 18.000 USD/năm ÷ 25.000 tấn | 0,72 |
| Nhân công | 2 người x 2,5 USD/h ÷ 5 t/h | 1,00 |
| Khấu hao | 300.000 USD ÷ 15 năm ÷ 25.000 tấn | 0,80 |
| Bảo trì | 2,5% CAPEX ÷ sản lượng | 0,30 |
| Tổng | 7,07 |
Ba yếu tố làm chi phí tăng vọt
Thứ nhất là độ mịn. Từ 150 µm xuống 45 µm làm điện năng riêng tăng khoảng gấp đôi; từ 45 µm xuống 10 µm có thể tăng gấp ba lần nữa. Vì vậy mọi so sánh chi phí phải nêu D97 trước, nếu không là so sánh vô nghĩa.
Thứ hai là hệ số sử dụng công suất. Chạy dây 5 t/h ở mức 3 t/h làm chi phí nhân công và khấu hao trên tấn tăng gần gấp đôi, trong khi tiền điện gần như không đổi. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khiến chi phí thực vượt xa dự toán.
Thứ ba là giá điện. Chênh 0,05 USD/kWh trên sản phẩm 40 kWh/tấn là 2 USD/tấn, thường lớn hơn toàn bộ chi phí phụ tùng. Với dây lớn, đàm phán giá điện quan trọng hơn đàm phán giá máy.
So sánh máy cũ và máy mới
Máy cũ rẻ hơn 40 - 60% nhưng điện năng riêng cao hơn 15 - 25% và phụ tùng mòn nhanh hơn. Với dây chạy trên 4.000 giờ/năm, chênh lệch điện thường xóa sạch phần tiết kiệm ban đầu trong 2 - 4 năm. Với dây chạy 1.500 giờ/năm, máy cũ lại hợp lý vì khấu hao không kịp phát huy.
Kinh nghiệm tính toán
- Luôn nêu D97 hoặc mesh khi so sánh chi phí.
- Tính điện năng riêng từ công suất lắp đặt, không lấy catalogue.
- Đưa hệ số sử dụng thực tế vào mô hình, thường 70 - 85%.
- Dự trù phụ tùng 12 tháng trong ngân sách ban đầu.
- So sánh tổng chi phí 5 năm, không so giá mua.
Câu hỏi thường gặp
Chi phí nghiền mỗi tấn khoảng bao nhiêu?
Với đá vôi 325 mesh, thường 5 - 9 USD/tấn tùy giá điện và quy mô. Với bột 1.250 mesh, 12 - 20 USD/tấn. Con số này chưa gồm nguyên liệu.
Điện chiếm bao nhiêu phần trăm?
Thường 30 - 50% chi phí chuyển đổi. Với dây nghiền mịn, tỷ lệ này có thể tới 55 - 60%.
Có nên đầu tư biến tần để tiết kiệm điện?
Nên, với máy trên 30 kW và tải dao động. Biến tần cho quạt và cấp liệu thường tiết kiệm 8 - 15% điện và hoàn vốn trong 1 - 2 năm.





