Máy nghiền đá Nam Phi: phân loại theo khoáng và mục đích
Các loại máy nghiền đá dùng ở Nam Phi: máy bi, máy que, SAG, máy nghiền đứng, Raymond, siêu mịn; dải 80 - 3250 mesh…
Xem chi tiếtMáy nghiền đá gia đình là thiết bị nghiền cỡ nhỏ, thường dùng hai mặt đá hoặc đĩa kim loại, phù hợp cho bếp hộ gia đình và xưởng nhỏ muốn tự xay bột ngũ cốc, gia vị hay khoáng mềm. Chọn máy ở nhóm này khác hẳn máy công nghiệp: điều quan trọng nhất là khớp năng suất với nhu cầu thật và giữ nhiệt độ nghiền thấp, chứ không chạy theo thông số cao.

Nhóm máy này ra đời để phục vụ nhu cầu xay tại chỗ với số lượng vừa phải. Một hộ gia đình dùng để xay bột mì, bột ngô, các loại đậu, hoặc gia vị khô như tiêu, nghệ, ớt. Một xưởng nhỏ ở chợ hay trong khu dân cư dùng để bán bột tươi cho khách, hoặc xay khoáng mềm như đá vôi trắng, đá phấn thành bột dùng cho pha trộn, vôi nông nghiệp quy mô nhỏ.
Điểm chung của nhóm máy này là chạy ở tốc độ thấp hơn máy công nghiệp và ưu tiên gọn nhẹ. Vì nguyên liệu phần lớn là thực phẩm, tiêu chí vệ sinh và giữ nhiệt độ thấp quan trọng hơn năng suất tối đa. Đây cũng là lý do máy dùng hai mặt đá tự nhiên vẫn phổ biến, dù đĩa kim loại ngày càng được ưa chuộng vì bền và dễ vệ sinh hơn.
Nguyên tắc chọn rất thực dụng: lấy nhu cầu mỗi tuần chia cho số giờ dự định chạy, rồi chọn máy có năng suất nhỉnh hơn một chút. Mua máy quá lớn vừa tốn điện vừa khó vệ sinh; mua máy quá nhỏ rồi ép chạy liên tục thì nhanh nóng, xuống cấp và dễ cháy motor.
| Quy mô | Năng suất | Công suất motor | Loại máy gợi ý | Phù hợp |
|---|---|---|---|---|
| Hộ gia đình | 6 - 10 kg/h | 0,75 - 1 kW | Hai mặt đá cỡ nhỏ | Xay bột hàng tuần, gia vị |
| Gia đình đông, bán nhỏ | 15 - 30 kg/h | 1,5 - 3 kW | Đá hoặc đĩa kim loại | Bán bột tươi tại chợ |
| Xưởng nhỏ | 40 - 100 kg/h | 5 - 15 kW | Đĩa kim loại 304 | Xay nhiều loại trong ngày |
| Vượt nhu cầu nhóm nhỏ | trên 100 kg/h | trên 15 kW | Chuyển sang máy công nghiệp | Cần độ mịn ổn định, chạy ca |
Chất lượng bột phụ thuộc trực tiếp vào cặp mặt nghiền. Đá granite tự nhiên cứng và trơ, xay chậm nên bột ít nóng, giữ được mùi và màu. Đá phải thẳng mặt và đúng cữ; mặt đá lệch sẽ làm bột ra không đều và máy rung, ồn. Sau một thời gian dài dùng, mặt đá mòn và cần rà lại, còn đĩa kim loại thì thay khi cạnh cắt cùn. Luôn kiểm tra một điều: vật liệu làm mặt nghiền không được sinh tia lửa hay lẫn mạt kim loại vào bột.
Vệ sinh là phần nhiều người mới dùng bỏ qua. Bột gia vị và bột ngũ cốc lưu mùi rất dai, nên giữa các loại nguyên liệu phải tháo mặt nghiền ra làm sạch. Không nên rửa nước toàn bộ máy; chỉ lau ẩm phần tiếp xúc và để khô hẳn trước khi lắp lại. Vỏ máy nên đặt trên thảm cao su để giảm rung và tiếng ồn, đặc biệt với máy gia đình dùng trong nhà.
Nếu một ngày phải chạy liên tục nhiều ca mới đủ hàng, hoặc khách yêu cầu độ mịn ổn định trên 200 mesh với số lượng lớn, thì máy nhỏ không còn phù hợp. Lúc đó nên chuyển sang dây dùng máy kiểu Raymond MTM cho dải trung bình, hoặc máy châu Âu MTW khi cần sản lượng vài tấn mỗi giờ. Bước chuyển này cũng kéo theo thay đổi về điện, mặt bằng và hệ thu bụi, nên cần tính từ đầu thay vì mua chồng máy nhỏ.
Máy nhỏ hai mặt đá hoặc đĩa nghiền xay được ngũ cốc khô, gạo, ngô, các loại đậu và nhiều loại gia vị khô như tiêu, nghệ, ớt. Với đá và khoáng cứng như đá vôi trắng thì dùng máy mini chuyên dụng công suất nhỏ hơn, thường cho cỡ 60 - 100 mesh.
Máy hai mặt đá nghiền chậm, ít sinh nhiệt, giữ mùi và màu tốt, phù hợp gia vị và ngũ cốc. Đĩa kim loại bền hơn, xử lý được hạt cứng và dễ vệ sinh, thích hợp xưởng nhỏ chạy nhiều loại nguyên liệu trong ngày.
Hộ dùng trong bếp chỉ cần 1 - 3 kg mỗi lần, tương đương máy 6 - 10 kg/h với motor khoảng 0,75 - 1 kW. Xưởng nhỏ bán bột cho khách nên chọn 20 - 100 kg/h, motor 2 - 15 kW để không phải chạy quá tải liên tục.
Khi một ngày phải chạy liên tục nhiều ca mới đủ hàng, hoặc khi cần độ mịn ổn định trên 200 mesh với số lượng lớn. Lúc đó nên chuyển sang dây dùng máy kiểu Raymond MTM hoặc máy châu Âu MTW, vì máy nhỏ chạy quá tải nhanh nóng và xuống cấp.